भुजबळांच्या मतदारसंघात आमदार सुहास कांदे यांच्या दिवाळी शुभेच्छा; ही येवला मतदारसंघातील राजकारणात एन्ट्री की निव्वळ शुभेच्छा?

न्यायभूमी 

लासलगाव दिनांक ०५ नोव्हेंबर कैलास उपाध्ये 

 राजकारणात एखाद्या नेत्याने कोणत्या मतदारसंघात पाऊल ठेवले, कोणत्या गावात उपस्थिती लावली आणि कोणत्या निमित्ताने जनतेशी संपर्क साधला, यालाही अनेकदा राजकीय अर्थ असतो. सध्या येवला विधानसभा मतदारसंघात अशाच एका राजकीय चर्चेला सुरुवात झाली आहे.

नांदगावचे शिवसेना आमदार सुहास कांदे यांनी दीपावलीच्या निमित्ताने येवला मतदारसंघातील सर्वच गावांमध्ये शुभेच्छांचे होर्डिंग लावल्याने राजकीय वर्तुळात चर्चांना उधाण आले आहे. ही केवळ सणानिमित्त दिलेली शुभेच्छा आहे की येवल्याच्या राजकारणात आपली उपस्थिती वाढवण्याचा कांदे यांचा प्रयत्न आहे, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.

   आमदार सुहास कांदे आणि मंत्री छगन भुजबळ यांच्यातील राजकीय मतभेद सर्वश्रुत आहेत. सन २०२४ च्या विधानसभा निवडणुकीत नांदगाव मतदारसंघात कांदे यांच्याविरोधात छगन भुजबळ यांचे पुतणे समीर भुजबळ यांनी अपक्ष म्हणून निवडणूक लढवली होती. या निवडणुकीत कांदे यांनी समीर भुजबळ यांचा मोठ्या मताधिक्याने पराभव केला. कांदे यांना १ लाख ३८ हजार ६८ मतांपेक्षा अधिक मते मिळाली, तर समीर भुजबळ यांना ४८ हजार १९४ मतांवर समाधान मानावे लागले. विशेष म्हणजे, याच निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर कांदे येवल्यातून निवडणूक लढवणार असल्याच्या चर्चाही त्यावेळी रंगल्या होत्या. दुसरीकडे, छगन भुजबळ यांनी २०२४ मध्ये येवला मतदारसंघातून आपला गड कायम राखला. त्यांनी सुमारे १ लाख ३५ हजार मते मिळवत प्रतिस्पर्ध्यांवर विजय मिळवला. २००४ पासून येवला मतदारसंघात सातत्याने आपले राजकीय वर्चस्व टिकवून ठेवणाऱ्या भुजबळांसाठी हा मतदारसंघ केवळ निवडणुकीचा गड नसून त्यांच्या राजकीय नेतृत्वाचा महत्त्वाचा आधार आहे.

• माधव पॅटर्न आणि भुजबळांचे ओबीसी नेतृत्व

येवल्याच्या राजकारणाची चर्चा करताना ओबीसी मतांचे समीकरण दुर्लक्षित करता येणार नाही. राज्याच्या राजकारणात चर्चेत असलेला ‘माधव पॅटर्न’ म्हणजे माळी, धनगर आणि वंजारी या तीन प्रमुख ओबीसी समाजघटकांच्या राजकीय एकजुटीचे सूत्र. या सामाजिक समीकरणाला राजकीय ताकद देण्यात मंत्री छगन भुजबळ यांची भूमिका महत्त्वाची राहिली आहे. ओबीसी आरक्षणाच्या प्रश्नावर आक्रमक भूमिका घेत त्यांनी राज्यभरात ओबीसी नेतृत्वाची स्वतंत्र ओळख निर्माण केली आहे. भुजबळ यांनी सार्वजनिक व्यासपीठावरून केवळ माळी किंवा वंजारी समाजापुरते नव्हे, तर व्यापक ओबीसी समाजाचे प्रतिनिधित्व करत असल्याची भूमिका अनेकदा मांडली आहे. मात्र, येवल्यातील या राजकीय समीकरणात आता वंजारी समाजातून पुढे येणाऱ्या नेतृत्वाकडेही लक्ष लागले आहे. आमदार नरेंद्र दराडे यांचे पुत्र कुणाल दराडे यांच्या माध्यमातून येवल्यात स्वतंत्र राजकीय हालचाली होत असल्याची चर्चा आहे. यापूर्वी सन २०२४ च्या विधानसभा निवडणुकीत कुणाल दराडे यांनी येवला मतदारसंघातून उमेदवारी अर्ज दाखल केला होता. त्यामुळे त्यांची राजकीय महत्त्वाकांक्षा आणि आगामी काळातील भूमिका याकडे स्थानिक राजकीय निरीक्षकांचे लक्ष आहे.

कुणाल दराडे यांचे राजकीय बळ वाढल्यास येवल्यातील वंजारी समाजाच्या नेतृत्वाच्या समीकरणाला नवी दिशा मिळू शकते. विशेषतः माळी, धनगर आणि वंजारी या समाजघटकांमधील राजकीय प्रतिनिधित्वाचा प्रश्न आगामी काळात अधिक चर्चेत येण्याची शक्यता आहे. मात्र, वंजारी समाजाची येवला विधानसभा मतदारसंघातील नेमकी लोकसंख्या किती, याबाबत अधिकृत जातनिहाय आकडेवारी उपलब्ध नसल्याने त्यांचा निश्चित मतदारसंख्या म्हणून उल्लेख करणे योग्य ठरणार नाही.

• कांदे यांच्या होर्डिंगमागे नेमका राजकीय संदेश काय?

या संपूर्ण घडामोडीत सर्वाधिक लक्षवेधी बाब म्हणजे नांदगावचे आमदार सुहास कांदे यांनी येवला मतदारसंघातील गावागावांत लावलेले दीपावली शुभेच्छांचे होर्डिंग. एका बाजूला भुजबळ यांच्याशी असलेले राजकीय मतभेद, दुसऱ्या बाजूला येवल्यातील ओबीसी राजकारण आणि तिसऱ्या बाजूला दराडे कुटुंबाच्या माध्यमातून पुढे येणारे नवे नेतृत्व, या पार्श्वभूमीवर कांदे यांच्या होर्डिंगकडे केवळ शुभेच्छा म्हणून पाहायचे की त्यामागे काही राजकीय गणित आहे, यावर चर्चा सुरू झाली आहे.

कांदे यांनी येवल्यातील गावांमध्ये आपली दृश्य उपस्थिती निर्माण केल्यास स्थानिक राजकारणात त्याचा काय परिणाम होईल, हा महत्त्वाचा प्रश्न आहे. भुजबळांच्या पारंपरिक राजकीय प्रभावक्षेत्रात दुसऱ्या मतदारसंघातील आमदाराने अशा पद्धतीने संपर्क वाढवणे ही बाब राजकीयदृष्ट्या लक्षवेधी ठरते. मात्र, या होर्डिंगवरून कांदे यांचा येवला मतदारसंघात निवडणूक लढवण्याचा किंवा कोणाला राजकीय पाठिंबा देण्याचा हेतू आहे, असे सध्या ठामपणे म्हणता येणार नाही.

• भुजबळांच्या ओबीसी नेतृत्वासमोर नवे राजकीय समीकरण?

मंत्री छगन भुजबळ यांचे राजकारण केवळ येवला मतदारसंघापुरते मर्यादित नसून राज्यातील ओबीसी नेतृत्वाशीही जोडलेले आहे. त्यामुळे येवल्यात वंजारी समाजातील नेतृत्वाला मिळणारे राजकीय बळ, दराडे कुटुंबाची भूमिका आणि सुहास कांदे यांची वाढती उपस्थिती या तीनही बाबींचे परिणाम स्थानिक राजकारणाबरोबरच व्यापक ओबीसी राजकारणावरही होऊ शकतात.

एकीकडे भुजबळ यांचे प्रदीर्घ राजकीय वर्चस्व, दुसरीकडे नव्या नेतृत्वाची राजकीय महत्त्वाकांक्षा आणि त्यात आता कांदे यांच्या होर्डिंगमुळे चर्चेत आलेली उपस्थिती, यामुळे येवल्याच्या राजकारणात नव्या समीकरणांची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

       दिवाळीच्या शुभेच्छांच्या निमित्ताने लावण्यात आलेल्या या होर्डिंगमुळे येवल्यात राजकीय चर्चांना नक्कीच नवा विषय मिळाला आहे. मात्र, हा केवळ सणाचा शुभेच्छा संदेश ठरणार की आगामी काळातील राजकीय घडामोडींची नांदी, हे पाहणे औत्सुक्याचे ठरणार आहे.

1 3 3 4 8 5